tumblr stats
     
  Anasayfa         Hakkımızda        Mevzuat        Bültenler         Basın     İletişim  
 
         Diyabetik Gıda
         Fonksiyonel Gıda
         Tanımlar
         Sık Sorulan Sorular

Gıdaların bileşiminde yer alan vitamin ve mineral yapıdaki maddeler, mikrobesin ögelerini tanımlamaktadır.

Sağlığın korunması için beslenmede yer alan bazı bileşenlerin önemi eski çağlardan beri bilinmektedir. Ancak vitamin ihtiyacı, 18. yüzyılın ortalarında fark edilmiştir. Bu tarihte İskoçyalı cerrah James Lind, turunçgillerin uzun yolculuklarda denizcilerde iskörbit hastalığının gelişmesini önlediğini bulmuştur.

Vitaminler, ilk kez 20. yüzyılın ilk yarısında izole edilen organik maddelerdir. Bazı vitaminler vücut tarafından üretilirken, bazılarının gıdalarla alınması gerekir. Vücudumuz, aynı zamanda mineral olarak adlandırılan bazı inorganik maddelere de ihtiyaç duyar.

Endüstriyel gıdaların çoğu, vitamin ve minerallerle zenginleştirilir. Bu işlem, yaşamsal öneme sahip olan bu maddeleri yeterli miktarda almamızı sağlar.

Vitaminler

Vitamin

Kaynak

Etki

A vitamini (retinol)

Et, süt ve süt ürünleri, meyveler, ıspanak, havuç ve yumurta

-          Vücutta karotenoid olarak adlandırılan öncül maddelerden üretilmektedir.

-          Görme yetisi ve kemik gelişimi açısından önem taşımaktadır.

B1 vitamini (tiamin)

Et, sebzeler, tahıllar, pirinç ve maya

-          Hücrelerimiz tarafından gerçekleştirilen pek çok işlemde önemlidir.

-          Eksikliğinde beri-beri hastalığı ortaya çıkar.

B2 vitamini (riboflavin)

Süt, karaciğer, maya ve yeşil sebzeler

-          Metabolizma faaliyetleri açısından önem taşımaktadır.

-          Gıdalara renk vermek üzere de kullanılabilmektedir.

B3 vitamini (niasin)

Et, meyve ve sebzeler ile çeşitli sert kabuklu meyveler ve tahıllar

-          Metabolik proseslerde hayati öneme sahiptir.

-          Eksikliğinde pellagra hastalığı ortaya çıkar.

B5 vitamini (pantotenik asit)

Tam tahıllar, yumurta, et ve baklagiller

-          Metabolizma için önemlidir.

-          Kozmetiklerde de alkol hâlinde (pantenol) bulunmaktadır.

B6 vitamini (piridoksin)

Süt, et, esmer pirinç, tam buğday ve sert kabuklu meyveler

-          Kırmızı kan hücrelerinin ve çeşitli hormonlarınüretiminde rol oynamaktadır.

B7 vitamini (biotin)

Yumurta sarısı, karaciğer, böbrek, et ve bazı sebzeler

-          Metabolizma ve hücre büyümesi için önemlidir.

-          Eksikliğine nadir rastlanır.

B9 vitamini (folik asit ya da folat)

Yeşil sebzeler, bezelye, fasulye ve karaciğer gibi gıdalarda folat şeklinde bulunur.

-          Başta aminoasit metabolizması olmak üzere vücutta pek çok fonksiyonu vardır.

-          Gebelikten önce ve sonra doğru miktarlarda alındığında, bebekte spinabifida gibi nöral tüp defektlerinin oluşma riskini azaltma açısından önemli bir rol oynamaktadır.

-          Hamile kadınlar için folik asit takviyelerinin alınması önemlidir.

B12 vitamini

Süt, yumurta ve et

-          En önemlisi siyanokobalamin olan ilgili maddelerden oluşan bir gruptur.

-          Sağlıklı kan ve sinir sistemi için elzemdir ve eksikliği, pernisyöz anemiye yol açar.

-          Vejetaryenlerin yeterli B12 vitamini alabilmeleri için B12 ile zenginleştirilmiş gıda tüketmeleri ya da takviye almaları gerekmektedir.

C vitamini

Meyvelerin çoğu, özellikle turunçgiller ve patates

-          Gıda etiketlerindeki askorbik asitadıyla bilinmektedir.

-          Askorbik asit, antioksidan olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır.

-          Vücut, bağ dokuların çoğunu oluşturan protein olan kolajeni sentezlemek için C vitaminine ihtiyaç duyar ve yeterince C vitamini alınmadığında iskorbüt hastalığı ortaya çıkar.

-          Demirin emilmesine yardımcı olur ve birçok kronik hastalığa karşı korumaya yardım ederek vücutta antioksidan görevi yapar.

D vitamini

Yağlı balıklar, karaciğer, süt ve et

-          Vücudumuzun üretebildiği az sayıdaki vitaminlerden biridir.

-          Vücut tarafından güneş ışığına tepki olarak üretilir ancak pek çok gıda, yeterli alımın sağlanması için D vitaminiyle zenginleştirilir.

-          Kalsiferollerden oluşan bir gruptur ve vücutta çeşitli fonksiyonlara sahiptir. Bunlardan biri, sağlıklı kemik gelişimidir.

-          Eksikliği, kemiklerin yumuşamasıyla veya çocuklarda raşitizmle sonuçlanır.

E vitamini

Buğday ruşeymi, ayçiçeği, zeytin ve çeşitli sert kabuklu meyvelerden elde edilen yağlar

-          Tokoferol adı verilen antioksidan maddelerden oluşan bir gruptur.

-          Membranların bütünlüğü için çok önemlidir ve besinsel ihtiyaç, alınan çoklu doymamış yağ miktarıyla birlikte artma eğilimi gösterir. Bu nedenle genellikle margarinlere E vitamini eklenir.

-          Antioksidan olarak da kullanılmaktadır.

K vitamini

Ispanak, lahana ve brokoli gibi yeşil yapraklı sebzeler ve avokado gibi bazı meyveler ve peynir gibi fermente süt ürünleri

-          Kan pıhtılaşması sürecinde, sağlıklı kemiklerin ve kalp-damar sisteminin korunmasında önemlidir.

Mineraller

Mineral

Etki

Kobalt

B12 vitaminin elzem bileşenidir.

Bakır

Vücudun kullandığı pek çok enzimin yapısında yer alır.

Krom

Vücutta şeker ve lipit metabolizması için gereklidir.

Demir

Kanda, vücuda oksijen taşıyan madde olan hemoglobinin çekirdeğinde ve çok sayıda enzimin yapısında yer alır.

Mangan

Pek çok enzim için gereklidir ve vücudun toksiksüperoksidiişlemesi açısından önem taşımaktadır.

Molibden

Çeşitli enzimlerin yapısında yer alır.

Nikel

Başta üreyi işleyen enzim olan üraz olmak üzere bazı enzimlerin yapısında bulunur.

Selenyum

 

Başta peroksidazlar olmak üzere çeşitli önemli enzimlerle birlikte çalışır ve tiroid fonksiyonları için önemlidir.

Çinko

Gözdeki karbonik anhidraz ve karaciğerde alkolü parçalayan dehidrogenaz gibi bazı önemli enzimlerin önemli bir bileşenidir.